W skrócie
Przed obroną i 26. urodzinami zlecenie daje więcej na rękę. Z tej samej kwoty brutto, 4806 zł, student dostaje na zleceniu całość, a na etacie ok. 3774 zł. Tę różnicę płacisz urlopem, chorobowym, okresem wypowiedzenia i składkami na emeryturę. Rozstrzyga data obrony, bo po niej różnica w netto prawie znika i bardziej opłaca się etat. Obie umowy można też mieć jednocześnie.
Czym różni się umowa zlecenie od umowy o pracę?
Umowa zlecenia a umowa o pracę to dwa różne reżimy prawne. Etat to stosunek pracy z Kodeksu pracy, w którym pracuje się pod kierownictwem pracodawcy, a zlecenie to umowa cywilna z Kodeksu cywilnego o staranne wykonanie czynności. U studenta do 26 lat ze statusem zlecenie jest za to wolne od składek i PIT.
| Kryterium | Zlecenie studenta do 26 lat | Umowa o pracę |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Kodeks cywilny (art. 734 KC) | Kodeks pracy (art. 22 KP) |
| Podporządkowanie i grafik | zleceniobiorca sam decyduje o czasie i miejscu, chyba że umowa stanowi inaczej | praca pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę |
| Minimalne wynagrodzenie | 31,40 zł brutto za godzinę | 4806 zł brutto za pełny etat |
| Czas pracy | bez norm | 8 godz. dziennie, 40 tygodniowo |
| Składki ZUS i zdrowotna | 0 | 13,71% + 9% |
| PIT do 26 lat | 0 | 0 |
| Urlop | brak | min. 20 dni rocznie |
| Chorobowe i macierzyński | brak; student zwolniony ze składek nie może być ubezpieczony, więc nie ma zasiłków | tak |
| Wypowiedzenie | w każdym czasie | od 2 tygodni do 3 miesięcy |
| Emerytura | bez okresu składkowego | tak |
Pracownik wykonuje obowiązki osobiście. Zleceniobiorca może powierzyć wykonanie osobie trzeciej, jeśli pozwala na to umowa albo zwyczaj. Zleceniodawca nie może za to narzucać daleko idącego podporządkowania, szczegółowej organizacji pracy ani godzin (zasady z biznes.gov.pl).
Okres wypowiedzenia etatu rośnie ze stażem u pracodawcy. Przy zatrudnieniu krótszym niż pół roku to 2 tygodnie, od pół roku miesiąc, a od 3 lat 3 miesiące. Zlecenie można wypowiedzieć w każdym czasie. Zleceniodawca zwraca wtedy wydatki i płaci za dotychczasową pracę, a bez ważnego powodu po jego stronie naprawia też szkodę (art. 746 KC).
Ile zostaje na rękę na zleceniu, a ile na etacie?
W 2026 r. z płacy minimalnej brutto student ze statusem dostaje na zleceniu całość, a na etacie około 3774 zł. Po obronie różnica spada do około 107 zł. Znika całkiem, jeśli absolwent opłaca dobrowolną składkę chorobową.
| Brutto 4806 zł | Zlecenie, student do 26 lat | Etat, do 26 lat | Zlecenie absolwenta do 26 lat, bez chorobowej | Zlecenie absolwenta do 26 lat, z chorobową |
|---|---|---|---|---|
| Składki społeczne (zł) | 0 | 658,91 | 541,16 | 658,91 |
| Zdrowotna (zł) | 0 | 373,24 | 383,84 | 373,24 |
| PIT (zł) | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Na rękę (zł) | 4806 | 3773,85 | 3881,00 | 3773,85 |
Przed obroną różnica wynosi 1032,15 zł miesięcznie, czyli około 21,5% brutto. Po obronie, bez chorobowej, to 107,15 zł. Dobrowolna składka chorobowa kosztuje 117,75 zł miesięcznie i wyrównuje składki do poziomu etatu. Porównując oferty, patrzę na kwotę na rękę dla tej samej liczby godzin, a nie na brutto z ogłoszenia.
Wyliczenie redakcji na stawkach ustawowych: pracownik płaci składki społeczne 13,71% i zdrowotną 9% od pensji po odjęciu składek. Absolwent na zleceniu bez chorobowej płaci społeczne 11,26%. Tabela nie uwzględnia PPK.
Kiedy wybrać zlecenie, a kiedy umowę o pracę?
Wybierz zlecenie, gdy liczy się kwota na rękę i elastyczny grafik przed obroną. Wybierz etat, gdy obrona jest blisko, praca ma stały grafik albo potrzebujesz ochrony na wypadek choroby. Każda z reguł ma swój wyjątek:
- Data obrony: do obrony zlecenie, po obronie etat, bo różnica w netto prawie znika. Reguła przestaje działać, gdy absolwent opłaca dobrowolną chorobową, bo wtedy netto jest takie samo na obu umowach.
- Grafik i sesja: zlecenie nie narzuca godzin, więc łatwiej ułożyć pracę w trakcie studiów wokół zajęć. Warunek: za dni sesji nikt nie zapłaci, bo na zleceniu nie ma płatnego urlopu, chyba że umowa przewiduje płatne przerwy.
- Choroba i stały dochód: etat daje wynagrodzenie chorobowe i okres wypowiedzenia, a zlecenie można wypowiedzieć w każdym czasie. Wyjątek: absolwent może opłacać dobrowolną chorobową na zleceniu, a student ze statusem nie może jej opłacać wcale.
- Plan zostania w firmie po studiach: etat buduje okres składkowy od pierwszego dnia, a zlecenie studenta bez składek go nie daje. Zlecenie ze składkami społecznymi, opłacanymi po obronie, liczy się już do emerytury.
- Stałe godziny i miejsce wskazane przez szefa: to cechy etatu, więc zlecenie na takich zasadach jest w istocie umową o pracę. Reguła nie dotyczy zlecenia, w którym sam układasz grafik albo możesz wysłać zastępstwo.
Najpierw sprawdzam datę obrony, bo waży więcej niż jakikolwiek zapis w umowie.
Czy na zleceniu obowiązuje 8 godzin i płaca minimalna?
Nie, zlecenie nie ma 8-godzinnej normy ani miesięcznej płacy minimalnej. Obowiązuje minimalna stawka godzinowa 31,40 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2025 r.), a Kodeks cywilny nie przewiduje norm czasu pracy dla zlecenia.
Żeby na zleceniu po stawce minimalnej uzbierać kwotę płacy minimalnej, trzeba przepracować około 153 godzin. Na etacie ta sama kwota należy się za cały wymiar czasu pracy w miesiącu. W miesiącu ze 168 godzinami pracy wychodzi więc około 28,61 zł za godzinę. Stąd różnica stawek w ogłoszeniach: na etacie godzina wypada taniej, ale w cenie są urlop, chorobowe i okres wypowiedzenia.
Czy można mieć umowę zlecenie i umowę o pracę jednocześnie?
Tak, przepisy nie zabraniają kilku umów naraz, ale o składkach od zlecenia decydują trzy rzeczy: status studenta, wysokość pensji z etatu i to, czy zlecenie jest u tego samego pracodawcy.
Zlecenie w innej firmie niż etat
Student ze statusem nie płaci od zlecenia w innej firmie nic. Zwolnienie ze składek, opisane we wpisie umowa zlecenie dla studenta, działa także obok etatu (to tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń). Po obronie decyduje pensja z etatu, a zasady zbiegu podaje poradnikprzedsiebiorcy.pl.
| Sytuacja | Składki społeczne ze zlecenia | Zdrowotna ze zlecenia |
|---|---|---|
| Student ze statusem | 0 | 0 |
| Absolwent, etat co najmniej 4806 zł | dobrowolne | obowiązkowa |
| Absolwent, etat poniżej 4806 zł (np. pół etatu, 2403 zł) | obowiązkowe | obowiązkowa |
Przykład: absolwent przed 26. urodzinami ma pełny etat i zlecenie na 1000 zł w innej firmie. Ze zlecenia płaci tylko zdrowotną, bez PIT, więc dostaje 910 zł. Student ze statusem ma z tego samego zlecenia całą kwotę.
Zlecenie u własnego pracodawcy
Zlecenie w firmie, w której masz etat, jest oskładkowane jak pensja, nawet gdy jesteś studentem ze statusem. Przychód ze zlecenia dolicza się wtedy do wynagrodzenia z etatu. Własny pracodawca może zlecić ci tylko czynności inne niż te objęte umową o pracę, bo zlecenie na te same obowiązki to w praktyce nadgodziny.
Jak liczy się ulga dla młodych przy dwóch umowach?
Obie umowy obejmuje ta sama ulga dla młodych, a jej limit 85 528 zł dotyczy łącznego przychodu z etatu i zleceń w roku. Pilnować go trzeba przy pełnym etacie z dorabianiem.
Kiedy zlecenie jest w rzeczywistości etatem?
Gdy pracujesz pod kierownictwem, w miejscu i godzinach wyznaczonych przez firmę i nie możesz wysłać zastępstwa, umowa ma cechy etatu z art. 22 KP, niezależnie od tytułu. Kancelariaw.pl wymienia sygnały takiej umowy:
- stała liczba godzin w miesiącu
- miejsce pracy wyznaczone przez firmę
- osobiste wykonanie bez możliwości zastępstwa
- sprzęt i telefon od firmy
- regularna ocena wyników
- wypowiedzenie z okresem jak w etacie
W takiej sytuacji możesz wystąpić do sądu o ustalenie stosunku pracy, a może to zrobić także inspektor Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Za zastąpienie umowy o pracę cywilnoprawną firmie grozi grzywna do 30 000 zł. Sąd Najwyższy potwierdził w wyroku I PK 176/16, że przy takich warunkach nie wolno tego robić. Po zleceniu nic nie stoi na przeszkodzie, by dostać umowę o pracę.
Co zmieniają obrona dyplomu i 26. urodziny?
Do decyzji o umowie wracaj przy obronie i 26. urodzinach:
- Obrona dyplomu: zlecenie traci zwolnienie ze składek od następnego dnia, a etat zostaje bez zmian.
- urodziny: kończą zwolnienie zlecenia ze składek i ulgę w PIT, więc na obu umowach pojawia się zaliczka na PIT.
Po przejściu ze zlecenia na etat sprawdź netto, urlop i wypowiedzenie we wpisie umowa o pracę dla studenta. Wyliczenia dotyczą typowej sytuacji w 2026 r., a przy nietypowej (kilka zleceń, renta rodzinna, doktorat) sprawdź rozliczenie w kadrach albo w ZUS.
