W skrócie
Praktyka absolwencka to umowa z ustawy o praktykach absolwenckich dla osoby, która przed dniem rozpoczęcia nie skończyła 30 lat. Trwa najwyżej 3 miesiące u jednego podmiotu i może być nieodpłatna albo płatna do 9612 zł brutto miesięcznie. Składki ZUS idą tylko od praktyki odpłatnej.
Kto może odbyć praktykę absolwencką?
Wystarczy ukończone gimnazjum albo ośmioletnia szkoła podstawowa, więc dyplom uczelni nie jest potrzebny. Granicę wyznacza wiek: w dniu rozpoczęcia praktyki nie możesz mieć skończonych 30 lat. Trzydzieste urodziny w trakcie praktyki niczego nie unieważniają.
Absolwent szkoły z zagranicy też może zostać praktykantem, o ile jego świadectwo uznano za równorzędne polskiemu.
Osoba bezrobotna zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy (PUP) odbywa praktykę bez wyrejestrowania. Umowa o praktykę usprawiedliwia jej niestawiennictwo w urzędzie w dniach praktyki.
Co musi zawierać umowa o praktykę absolwencką?
Umowę zawiera się na piśmie, bezpośrednio między praktykantem a podmiotem przyjmującym. Uczelnia w niej nie uczestniczy. Podmiotem przyjmującym może być osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, na przykład urząd czy firma.
Zgodnie z art. 5 ustawy z 17 lipca 2009 r. w umowie muszą się znaleźć:
- rodzaj pracy, którą wykonuje praktykant,
- okres praktyki, czyli konkretne daty,
- tygodniowy wymiar czasu praktyki,
- wysokość świadczenia, jeśli praktyka jest odpłatna.
Praktykant pracuje najwyżej 8 godzin dziennie i 40 tygodniowo. Umowa nie może dotyczyć prac szczególnie niebezpiecznych, wymienionych w art. 237(15) Kodeksu pracy.
Przed podpisaniem sprawdziłabym, czy daty w umowie są wpisane dokładnie, bo od nich zależy zarówno limit wieku, jak i limit 3 miesięcy.
Ile trwa praktyka absolwencka i jak się kończy?
Praktyka trwa najwyżej 3 miesiące u jednego podmiotu. Kolejne umowy z tym samym podmiotem nie przedłużają limitu, bo ich czas się sumuje (art. 5 ust. 5). U innego podmiotu przyjmującego limit liczy się od nowa.
Sposób zakończenia zależy od rodzaju umowy:
- Umowę odpłatną rozwiązuje się na piśmie z 7-dniowym wypowiedzeniem.
- Umowę nieodpłatną można rozwiązać w każdym czasie.
Za każde 30 dni praktyki przysługują ci 2 dni wolne. Przy praktyce odpłatnej zachowujesz za nie świadczenie, tak stanowi ustawa o praktykach absolwenckich.
Po zakończeniu możesz poprosić podmiot przyjmujący o zaświadczenie. Wydaje je na wniosek praktykanta i opisuje w nim rodzaj wykonywanej pracy oraz nabyte umiejętności. Przyda się w kolejnej rekrutacji.
Ile można zarobić na praktyce absolwenckiej?
Najwyżej 9612 zł brutto miesięcznie w 2026 r., ale praktyka może być też nieodpłatna. Ustawa ogranicza świadczenie do dwukrotności minimalnego wynagrodzenia (art. 3).
| Wariant | Świadczenie miesięczne brutto |
|---|---|
| Praktyka nieodpłatna | 0 zł |
| Praktyka odpłatna, przykład z oferty Urzędu m.st. Warszawy z 2025 r. | 4000 zł za pełny wymiar |
| Górna granica w 2026 r. | 9612 zł (2 × 4806 zł) |
Ustawa nie nakazuje płacić, więc o tym, kiedy praktyki są płatne i w jakiej wysokości, decyduje umowa.
Praktyka absolwencka a ZUS i podatek
Czy praktykanta trzeba zgłaszać do ZUS?
Tak, ale tylko przy praktyce odpłatnej. Taka umowa rodzi obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz zdrowotne, a zgłasza je podmiot przyjmujący. Praktyka nieodpłatna nie daje tytułu do ubezpieczeń, więc nie ma czego zgłaszać.
Absolwent nie ma zwolnienia studenckiego do 26. roku życia, bo status studenta po obronie kończy się w dniu obrony. Na umowie o pracę dla studenta składki płaci się zawsze, niezależnie od statusu studenta.
Kiedy praktykant płaci PIT?
Po 26. urodzinach, na ogólnych zasadach, od przychodu z odpłatnej praktyki. Wcześniej przychód jest objęty ulgą dla młodych (PIT-0), która obejmuje także praktyki absolwenckie. Przy praktyce nieodpłatnej nie ma przychodu, więc nie ma też podatku.
Za odpłatną praktykę podmiot przyjmujący wystawia PIT-11.
Czym praktyka absolwencka różni się od stażu i praktyk studenckich?
Praktyka absolwencka ma własną ustawę, więc nie jest ani stażem, ani praktyką w toku studiów. To umowa między praktykantem a podmiotem przyjmującym, bez udziału uczelni, na najwyżej 3 miesiące u jednego podmiotu. Praktyki studenckie są związane ze studiami, więc dotyczą osoby, która studiuje.
Pytania przed podpisaniem umowy
Czy firma dostaje dopłatę za praktykanta?
Tak, za niepełnoletniego absolwenta szkoły branżowej I stopnia. Pracodawca otrzymuje za niego 250 zł miesięcznie, jeśli praktyka trwa co najmniej 120 godzin w miesiącu.
Umowa obowiązuje wtedy do 18. urodzin praktykanta. Dopłatę wprowadziła ustawa o rynku pracy, a pracodawcy dostają ją od czerwca 2025 r.
Czy ustawa o stażach zastąpi praktyki absolwenckie?
Na razie nie: UD307 to dopiero projekt Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, a konsultacje zakończyły się pod koniec 2025 r.
Według prawo.pl projekt przewiduje staż do 6 miesięcy i obowiązkowe świadczenie. Ma ono wynosić nie mniej niż 35% przeciętnego wynagrodzenia.
