W skrócie
Praktyki studenckie to część programu studiów, którą odbywasz w firmie lub instytucji na podstawie porozumienia uczelni z pracodawcą. Są obowiązkowe wtedy, gdy przewiduje je program twojego kierunku. Wymiar godzin i termin ustala uczelnia, a miejsce wskazuje opiekun praktyk albo proponujesz je sam, za jego zgodą. Za praktyki zwykle nikt nie płaci: to zajęcia ze studiów, tylko prowadzone poza salą wykładową.
Na czym polegają praktyki na studiach?
Student wykonuje zadania w firmie lub instytucji pod okiem opiekuna z uczelni i opiekuna na miejscu, a uczelnia sprawdza na koniec, czy osiągnął efekty uczenia się określone dla kierunku. Praktyka nie jest więc dowolnym „pobytem w firmie”. Ma służyć temu samemu, co wykłady i ćwiczenia, tyle że w realnych warunkach.
Wiążące zasady organizacji zapisuje rektor w zarządzeniu albo w regulaminie praktyk. Na UMCS obowiązuje zarządzenie rektora z 1 sierpnia 2023 r. To w takim dokumencie sprawdzisz terminy, wymagane papiery i to, kto zatwierdza miejsce.
Nad przebiegiem praktyki czuwają trzy osoby:
- kierownik praktyk, który odpowiada za organizację praktyk na uczelni lub wydziale,
- uczelniany opiekun praktyk, który akceptuje miejsce i zalicza praktykę,
- opiekun w miejscu praktyk (mentor), wskazany przez firmę lub instytucję przyjmującą.
Czy praktyki studenckie są obowiązkowe?
To zależy od programu studiów: jeśli praktyka jest w nim przedmiotem, trzeba ją zaliczyć jak każdy inny przedmiot. Praktyki obowiązkowe dotyczą wszystkich kandydatów do zawodu nauczyciela. W Kolegium Nauczycielskim UW wynikają one z programu studiów, który uwzględnia standard kształcenia nauczycieli z rozporządzenia z 27 marca 2024 r.
Tam, gdzie program praktyk nie przewiduje, można je odbyć dobrowolnie. Uczelnia przyznaje wtedy punkty ECTS, ale w limicie: na UJ student może dostać za praktyki nieobowiązkowe najwyżej 5 ECTS w trakcie całych studiów.
| Praktyki obowiązkowe | Praktyki nieobowiązkowe | |
|---|---|---|
| Skąd wynikają | z programu studiów kierunku | z decyzji studenta |
| Kto zatwierdza miejsce | uczelniany opiekun praktyk | zgodnie z regulaminem praktyk uczelni |
| Co dają | zaliczenie przedmiotu | punkty ECTS w limicie jednostki |
| Przykład | kierunki przygotowujące do zawodu nauczyciela | kierunek bez praktyk w programie (UJ: do 5 ECTS) |
Jeśli nie wiesz, czy praktyka jest w twoim programie, zapytaj opiekuna praktyk.
Ile trwają praktyki studenckie?
Tyle, ile zapisano w programie kierunku: wymiar podaje się w godzinach albo w tygodniach i różni się on między uczelniami, kierunkami, a nawet naborami. Dlatego liczby od znajomych z innej uczelni niewiele ci powiedzą. Wiążący jest program i regulamin praktyk twojego roku.
Termin też nie jest sztywny i praktyka nie musi przypadać na wakacje. W grę wchodzą:
- wakacje, gdy nie ma zajęć i najłatwiej o pełne dni pracy,
- rok akademicki, jeśli uczelnia na to pozwala,
- dni i godziny dopasowane do planu zajęć.
Archiwum Główne Akt Dawnych przyjmuje studentów i w wakacje, i w roku akademickim, a grafik ustala pod zajęcia. Praktykę w semestrze brałbym tylko wtedy, gdy miejsce jest blisko uczelni, bo dojazd między zajęciami a firmą szybko zjada cały dzień, a sesję zostawiłbym całkiem wolną.
Kto organizuje praktyki i jak je załatwić?
Miejsce wskazuje uczelnia albo znajduje je student, ale porozumienie z firmą przygotowuje i podpisuje uczelnia. Uczelniany opiekun praktyk może sam przydzielić placówkę. Jeśli tego nie zrobi, proponujesz ją ty, a opiekun musi ją zaakceptować przed rozpoczęciem praktyki.
Drogi do miejsca praktyki opisuje regulamin uczelni; jedna z uczelni niepublicznych wymienia na przykład trzy:
- Firma z listy uczelni, z którą jest już podpisane porozumienie.
- Firma wybrana przez studenta; uczelnia przygotowuje wtedy umowę i skierowanie na praktykę.
- Zaliczenie pracy zawodowej, stażu lub wolontariatu, gdy ich zakres pokrywa się z programem.
Formalną podstawą jest porozumienie o organizacji praktyki zawarte przez uczelnię z instytucją przyjmującą. Urząd Miasta Poznania, który przyjmuje praktykantów przez cały rok, wymaga, żeby umowę przygotowała uczelnia w 2 lub 3 egzemplarzach. Po stronie uczelni podpisuje ją rektor, dziekan, dyrektor instytutu albo osoba upoważniona, więc student tej umowy nie podpisuje. Co powinno znaleźć się w takim dokumencie, opisujemy w tekście o tym, jak wygląda umowa o praktyki.
Miejsc w administracji szukaj też w rządowym programie praktyk studenckich: urzędy, które w nim uczestniczą, publikują oferty na portalu oferty.praca.gov.pl. Kolejność, którą polecam: najpierw zgoda opiekuna, dopiero potem rozmowa z firmą.
Czy praca albo staż mogą zastąpić praktyki?
Tak, jeśli uczelnia przewiduje taką ścieżkę, a zakres obowiązków pokrywa się z programem praktyk. Składasz wtedy podanie, zaświadczenie z zakładu pracy i opis stanowiska. Dla wielu osób, które już łączą pracę w trakcie studiów z zajęciami, to najprostsza droga: dokumentujesz to, co i tak robisz.
Czy praktyki studenckie są płatne?
Zwykle nie: uczelnia nie płaci, a urzędy przyjmują praktykantów bez wynagrodzenia (tak jest choćby w Urzędzie Miasta Poznania).
Płatne praktyki zdarzają się u przedsiębiorców, najłatwiej w branży IT (tak ocenia psrp.org.pl). Wynagrodzenie nie wynika wtedy z porozumienia uczelni, tylko z osobnej umowy firmy z praktykantem, na przykład takiej jak umowa zlecenie dla studenta.
Typową ścieżką z pieniędzmi jest Erasmus+. Student, a nawet niedawny absolwent, może odbyć praktykę za granicą ze wsparciem finansowym. Przed wyjazdem podpisuje porozumienie o programie stażu, które określa program, ubezpieczenie i sposób uznania praktyki na uczelni.
Dokumenty, ubezpieczenie i zaliczenie
Do zaliczenia uczelnia wymaga dziennika praktyk potwierdzonego przez firmę oraz oceny opiekuna. Zwykle potrzebujesz:
- skierowania na praktykę z uczelni,
- porozumienia lub umowy między uczelnią a instytucją przyjmującą,
- polisy NNW i OC na czas praktyk, jeśli wymaga tego regulamin twojej uczelni,
- dziennika praktyk z wpisami potwierdzonymi przez opiekuna w firmie,
- oceny albo zaświadczenia od opiekuna praktyk.
Polisę kupuje się przed pierwszym dniem praktyki. Dziennik uzupełniaj na bieżąco, a nie z pamięci po miesiącu, bo to on jest podstawą zaliczenia. Jak poprawnie wypełnić dziennik praktyk, pokazujemy w osobnym poradniku.
Co się stanie, jeśli nie zaliczysz praktyk?
Obowiązkowa praktyka jest przedmiotem z programu, więc bez jej zaliczenia nie zamkniesz etapu studiów, którego jest częścią. Czy da się ją powtórzyć, przenieść na kolejny rok albo wziąć na niej warunek, rozstrzyga regulamin studiów twojej uczelni. Nie ma tu skrótu: jedyna droga obok praktyki to zaliczenie pracy lub stażu opisane wyżej, o ile uczelnia je dopuszcza.
Czym praktyki studenckie różnią się od stażu?
Praktyka studencka jest częścią studiów, a praktyka absolwencka i staż z urzędu pracy to osobne formy dla osób, które studia skończyły albo szukają zatrudnienia.
| Praktyka studencka | Praktyka absolwencka | Staż z urzędu pracy | |
|---|---|---|---|
| Dla kogo | student kierunku z praktykami w programie | osoba po ukończeniu szkoły, przed 30. urodzinami w dniu rozpoczęcia | osoba skierowana przez urząd pracy |
| Kto zawiera umowę | uczelnia z instytucją przyjmującą | praktykant z firmą | szczegóły w osobnym tekście |
| Ile trwa | zależy od programu | najwyżej 3 miesiące u jednego podmiotu | szczegóły w osobnym tekście |
| Czy płatna | zwykle nie | odpłatna albo nieodpłatna, zależnie od umowy | tak |
Praktykę absolwencką reguluje ustawa z 17 lipca 2009 r. Odpłatny staż z urzędu pracy zaczyna się dopiero po skierowaniu z urzędu, więc nie załatwisz go bezpośrednio u pracodawcy.
