Stypendium socjalne: próg dochodu, wysokość i wniosek

Kto może dostać stypendium socjalne?

Prawo do świadczenia ma każdy student studiów I i II stopnia oraz jednolitych magisterskich, stacjonarnych i niestacjonarnych, jeśli jego dochód na osobę w rodzinie mieści się w progu. Szczegóły, czyli próg, stawki i terminy, zapisuje regulamin świadczeń dla studentów danej uczelni.

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (PSWN) stawia trzy warunki ogólne:

• student jest w trudnej sytuacji materialnej, którą uczelnia ocenia według dochodu na osobę w rodzinie;
• składa wniosek sam, bo uczelnia nie przyznaje stypendium z urzędu;
• mieści się w łącznym limicie 12 semestrów pobierania świadczeń.

Stypendium nie dostanie natomiast:

• osoba z tytułem magistra, nawet na kolejnych studiach;
• osoba z licencjatem, która zaczyna ponownie studia I stopnia;
• student kilku kierunków na drugim i kolejnym kierunku, bo świadczenie przysługuje tylko na jednym.

Najczęściej zaskakuje pierwsza pozycja. Obrona magisterki zamyka drogę do stypendium socjalnego na każdych następnych studiach, nawet gdy sytuacja finansowa się pogorszy.

Jaki dochód na osobę daje prawo do stypendium?

Próg dochodu netto na osobę ustala rektor w porozumieniu z samorządem studenckim, w widełkach z ustawy. Kwotę obowiązującą w roku akademickim 2026/2027 podaje regulamin twojej uczelni.

Sytuację materialną ocenia się według ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Dochód na osobę w rodzinie liczy się z roku bazowego, czyli z roku kalendarzowego przed okresem świadczeń. Dla tego roku akademickiego rokiem bazowym jest 2025.

Uczelnie mogą podnieść próg o tę kwotę, ale część z nich tego nie zrobiła mimo zmiany przepisów. Dlatego progi różnią się między uczelniami i limit z sąsiedniego uniwersytetu nie musi obowiązywać u ciebie.

Czy praca na studiach odbiera prawo do stypendium?

Nie, ale zarobki studenta wchodzą do dochodu rodziny. Dotyczy to również pensji zwolnionej z PIT w ramach ulgi dla młodych: przy świadczeniach wlicza się ją do dochodu jak każdy inny zarobek.

Liczy się, czy zarobek trwa w dniu wniosku. Umowa zlecenie zakończona przed złożeniem wniosku to dochód utracony: odejmuje się go od dochodu rodziny. Praca, którą zaczęłaś lub zacząłeś po roku bazowym i która trwa w dniu wniosku, to dochód uzyskany: dolicza się go w kwocie miesięcznej.

Jak działa dochód utracony, pokazuje przykład z materiałów WSZiA w Opolu (dane z 2012 r.):

1. Rodzina czteroosobowa ma dochód 2300 zł, czyli 575 zł na osobę.
2. Matka traci dochód 1375 zł.
3. Dochód rodziny spada do 925 zł, a na osobę do 231,25 zł.

Przed podpisaniem drugiej umowy policz, czy nowa pensja w kwocie miesięcznej nie przebije progu. Kilkaset złotych więcej na zleceniu potrafi kosztować całe stypendium na semestr.

Kiedy nie trzeba podawać dochodów rodziców?

Gdy student jest samodzielny finansowo w rozumieniu PSWN. Wtedy nie wykazuje dochodów rodziców. Ustawa obejmuje m.in. osobę, która:

• skończyła 26 lat;
• pozostaje w związku małżeńskim;
• ma dziecko;
• utrzymuje się samodzielnie ze stałego dochodu.

Ile wynosi stypendium socjalne?

Kwotę ustala uczelnia. W 2023 r. stawki wahały się od blisko 500 do niespełna 1200 zł miesięcznie, zależnie od uczelni (money.pl za „Faktem”). Na studiach zaocznych kwotę wyznacza ten sam regulamin uczelni co na dziennych.

Stypendium wypłaca się co miesiąc, najdłużej przez 10 miesięcy. Przy kształceniu trwającym jeden semestr okres wypłat skraca się do 5 miesięcy.

Na części uczelni stawka nie jest jedna. Kalkulator stypendiów AHE w Łodzi szacuje ją na podstawie:

• dochodu na osobę w rodzinie;
• roku i stopnia studiów;
• trybu studiów;
• zamieszkania w akademiku.

Kalkulator od razu sumuje stypendium socjalne ze stypendium rektora, więc widać, ile realnie wpłynie na konto co miesiąc.

Stypendium w zwiększonej wysokości przysługuje w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Regulaminy wymieniają tu wyższe koszty utrzymania przy studiowaniu poza miejscem zamieszkania, a także chorobę lub niepełnosprawność członka rodziny.

Jak złożyć wniosek i jakie dokumenty dołączyć?

Wniosek składasz w systemie uczelni, np. w USOSweb, przed semestrem i w terminie z ogłoszenia uczelni. Nabór zwykle trwa we wrześniu i październiku na semestr zimowy oraz w lutym na letni. Stypendium przyznaje się na semestr lub rok i nie przedłuża się go automatycznie, a na Uniwersytecie Warszawskim tylko na 1 semestr.

Kolejność kroków:

1. Sprawdź w regulaminie świadczeń próg dochodu i termin naboru.
2. Zbierz zaświadczenia o dochodach członków rodziny za rok bazowy.
3. Wypełnij oświadczenie o składzie rodziny i dochodach (na UW składa się je w USOSweb przed samym wnioskiem).
4. Złóż w systemie wniosek o stypendium i dołącz skany dokumentów.

Do wniosku zwykle dołącza się:

• oświadczenie o składzie rodziny i dochodach;
• zaświadczenia lub zeznania PIT członków rodziny za rok bazowy;
• dokumenty dochodu utraconego albo uzyskanego, np. świadectwo pracy lub nową umowę;
• zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej przy bardzo niskim dochodzie, jeśli wymaga tego regulamin;
• numer konta do wypłaty.

Zaświadczenia za rok bazowy radzę zebrać jeszcze przed otwarciem naboru: termin wniosku nie czeka na dokumenty.

Co jeszcze trzeba wiedzieć o stypendium socjalnym?

Czy stypendium socjalne rozlicza się w PIT?

Nie. Ustawa o PIT zwalnia stypendium socjalne z podatku dochodowego, więc nie wpisujesz go do zeznania i nie płacisz od niego podatku.

Czy można łączyć stypendium socjalne ze stypendium rektora?

Tak, student może pobierać oba świadczenia jednocześnie. Pomoc materialna uczelni obejmuje stypendium socjalne, stypendium dla osób z niepełnosprawnościami, stypendium rektora i zapomogę. Socjalne i rektora przyznaje się według różnych kryteriów: pierwsze zależy od dochodu, drugie od wyników w nauce. Warunki drugiego świadczenia opisujemy w tekście o stypendium rektora dla najlepszych.

Co po obronie i gdy stypendium nie wystarcza?

Wypłaty kończą się razem ze statusem studenta, czyli po obronie dyplomu. Szczegóły opisujemy w tekście o tym, kiedy kończy się status studenta.

Gdy pieniędzy brakuje jeszcze w trakcie studiów, przy nagłym zdarzeniu uczelnia może przyznać zapomogę. Na dłuższy okres zostaje kredyt studencki z możliwością umorzenia.

Czym różni się od stypendium szkolnego?

Stypendium szkolne dotyczy uczniów i przyznaje je gmina, a nie uczelnia, więc student z tego programu nie skorzysta.

Według danych MEN od 1 stycznia 2025 r. próg wynosi 823 zł netto na osobę. Samo świadczenie to od 99,20 do 248 zł miesięcznie.