W skrócie
Kredyt studencki to preferencyjny kredyt z dopłatą państwa, który bank wypłaca co miesiąc w trakcie nauki. Dostaje go student przed 30. urodzinami, jeśli dochód na osobę w jego rodzinie mieści się w progu ogłaszanym co roku przez ministerstwo. Spłata zaczyna się dopiero 2 lata po studiach. Rat jest dwa razy więcej niż wypłat, więc rata wychodzi mniej więcej na połowę miesięcznej transzy.
Kto może dostać kredyt studencki?
O kredyt może wystąpić student studiów stacjonarnych albo niestacjonarnych, a także kandydat na studia. Kandydat składa wniosek wcześniej, ale pieniądze dostaje dopiero po uzyskaniu statusu studenta. Liczą się trzy warunki:
- wiek: student przed ukończeniem 30 lat, doktorant przed ukończeniem 35 lat;
- dochód na osobę w rodzinie mieszczący się w progu, liczony za rok poprzedzający rok złożenia wniosku;
- obywatelstwo polskie albo jeden ze statusów cudzoziemca: pobyt stały, rezydent długoterminowy UE, status uchodźcy lub Karta Polaka.
Stypendium nie przeszkadza, bo kredyt przysługuje niezależnie od niego. Próg dochodu ustala co roku minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego; w 2024 r. wynosił 3500 zł netto na osobę (dane Forsal). Przepisy rozporządzenia bywają zmieniane, dlatego aktualny próg sprawdź w komunikacie ministerstwa przed wizytą w banku.
Ile można dostać kredytu studenckiego?
Od 400 do 1000 zł miesięcznie. Wysokość transzy wybierasz sam i możesz ją zmienić w trakcie studiów, gdy zmienią się twoje wydatki albo zarobki.
Bank wypłaca transze maksymalnie przez 10 miesięcy w roku akademickim i najdłużej przez 6 lat. Ostatni wiersz tabeli to więc górny limit całego kredytu.
| Transza miesięcznie | Rocznie (10 transz) | Przez 6 lat |
|---|---|---|
| 400 zł | 4000 zł | 24 000 zł |
| 600 zł | 6000 zł | 36 000 zł |
| 800 zł | 8000 zł | 48 000 zł |
| 1000 zł | 10 000 zł | 60 000 zł |
Bank nie rozlicza, na co idą pieniądze: serwis ChronPESEL opisuje je jako środki na dowolny cel.
Ile kosztuje kredyt studencki?
W czasie studiów i przez 2 lata po nich nie płacisz żadnych odsetek. Pokrywa je Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) z dopłat z Funduszu Kredytów Studenckich, który finansuje budżet państwa.
Później płacisz odsetki w wysokości połowy stopy redyskonta weksli, czyli jednej ze stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego; resztę nadal dopłaca państwo. Oprocentowanie idzie za tą stopą: gdy bank centralny ją obniża, część odsetkowa raty maleje, a gdy podnosi, rośnie. Rzeczywisty koszt da się więc policzyć dopiero przy spłacie, nie w dniu podpisania umowy.
Jak złożyć wniosek i kto poręczy kredyt?
Wniosek składasz raz na całe studia, w dowolnym miesiącu roku, w banku, który ma umowę z BGK.
- Wybierz bank. Kredytu udzielają m.in. PKO Bank Polski, Bank Pekao oraz banki spółdzielcze zrzeszone w Banku Polskiej Spółdzielczości i SGB-Banku (lista według gov.pl; aktualną podaje ministerstwo).
- Przygotuj dane o dochodach rodziny za poprzedni rok i ustal, kto zabezpieczy spłatę.
- Złóż wniosek; bank wydaje decyzję w ciągu 30 dni.
- Po podpisaniu umowy regularnie potwierdzaj w banku ważność legitymacji studenckiej i zgłaszaj zmiany w toku studiów.
Przeszkodą bywa poręczenie, a nie sam próg dochodu. W 2013 r. ok. 10% osób spełniających kryterium dochodowe nie dostawało kredytu z braku poręczenia (dane prawo.pl). Spłatę zabezpieczają zwykle dochody rodziców, dziadków albo innych członków rodziny. Kto nie ma takiej osoby, może zapytać bank o poręczenie BGK, które obejmuje cały kredyt; spłatę poręcza też Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Jak wygląda spłata po studiach?
Pierwsza rata przychodzi 2 lata po ukończeniu studiów, a rat jest dwa razy więcej niż wypłaconych transz. Bez odsetek rata to więc mniej więcej połowa miesięcznej transzy: przy 800 zł wypłaty wychodzi ok. 400 zł, co zgadza się z przykładem z gov.pl. Tabela pokazuje całą ścieżkę dla pięcioletnich studiów, czyli 50 transz.
| Transza | Wypłacone po 5 latach | Liczba rat | Rata bez odsetek |
|---|---|---|---|
| 400 zł | 20 000 zł | 100 | 200 zł |
| 600 zł | 30 000 zł | 100 | 300 zł |
| 800 zł | 40 000 zł | 100 | 400 zł |
| 1000 zł | 50 000 zł | 100 | 500 zł |
Do każdej raty dochodzą odsetki od połowy stopy redyskonta, więc realna kwota jest nieco wyższa. Sto rat to 8 lat i 4 miesiące spłaty, liczone od końca dwuletniej karencji, czyli przerwy między dyplomem a pierwszą ratą.
Tabela zakłada obronę dyplomu i tylko ona daje pełne 2 lata bez rat. Kto przerwie studia, zaczyna spłacać miesiąc po ostatecznym terminie dostarczenia bankowi ważnej legitymacji (infor.pl).
Co zrobić, gdy rata jest za wysoka?
Przepisy dają trzy narzędzia:
- obniżenie raty do 20% średniego miesięcznego dochodu kredytobiorcy;
- zawieszenie spłaty na 12 miesięcy w trudnej sytuacji życiowej;
- umorzenie przez ministra, częściowe albo w szczególnych przypadkach całkowite, gdy trudna sytuacja uniemożliwia spłatę.
Kiedy kredyt studencki zostaje umorzony?
Obowiązkowo, do 50% kwoty, gdy kończysz studia w gronie 10% najlepszych absolwentów. To umorzenie nie zależy od uznania banku: absolwent spełniający warunek dostaje je z mocy przepisów. Przy najwyższej transzy z tabeli spłaty i pięcioletnich studiach to nawet 25 000 zł mniej do oddania.
Według Rzeczpospolitej, cytującej biuro prasowe PKO BP, ok. 80% wszystkich umorzeń to właśnie umorzenia za wyniki w nauce. Dobra średnia pracuje więc dwa razy: przy umorzeniu po dyplomie i przy stypendium rektora dla najlepszych, które dostaje się już w trakcie studiów. Umorzenie z powodu trudnej sytuacji życiowej to osobna ścieżka, opisana przy zbyt wysokiej racie.
Czy kredyt studencki się opłaca?
Tak, gdy brakuje pieniędzy na utrzymanie, a pracy w trakcie studiów nie da się pogodzić z planem zajęć. Kredyt jest tani, ale pozostaje długiem: rata spłacana przez ponad 8 lat obciąża zdolność kredytową na starcie dorosłego życia.
Najwyższa rata z tabeli spłaty to niewiele ponad jedna dziesiąta płacy minimalnej, która w 2026 r. wynosi 4806 zł brutto według rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie minimalnego wynagrodzenia. Przy niższych zarobkach ratę ogranicza limit dochodowy opisany przy zbyt wysokiej racie.
Z tej formy pomocy korzysta niewielu: w 2022 r. banki dostały 1 612 wniosków spełniających kryterium dochodu i zawarły 1 280 umów (Rzeczpospolita za Ministerstwem Edukacji i Nauki). Ja zaczęłabym od stypendium socjalnego, bo nie trzeba go oddawać, próg dochodu działa w nim podobnie, a kredyt da się z nim łączyć. Transzę dobierałabym pod przyszłą ratę, nie pod bieżące wydatki.
- Bierz, gdy stypendium i praca dla studentów nie pokrywają czynszu i jedzenia, a ty planujesz skończyć studia w terminie.
- Odpuść, gdy pieniądze na studiach mają iść na wydatki, z których zrezygnujesz bez trudu, albo gdy za kilka lat chcesz starać się o kredyt mieszkaniowy.
Czy dziekanka albo przerwa w studiach wstrzymuje kredyt?
Tak, każdą taką zmianę trzeba zgłosić bankowi: urlop dziekański, skreślenie z listy studentów i zawieszenie w prawach studenta. Do kiedy formalnie trwa status studenta i co zmienia obrona, sprawdź przed decyzją o dziekance albo rezygnacji, bo od tego zależy start spłaty.
